adres: ul. Wiślna 12, 31-007 Kraków
tel: (0-12) 422 25 18, 422 23 11
fax: (0-12) 421-67-31
e-mail: redakcja@tygodnik.com.pl
REDAKCJA ARCHIWUM PROMOCJA REKLAMA PRENUMERATA
 
Główna strona

Nowy numer
NR 32 (2822)
10 sierpnia 2003


  Spis treści
  Komentarze
  Obraz tygodnia
  Kronika religijna
  Liturgiczne czytania
  tygodnia

  Medytacja biblijna
  ks. Mieczysław Maliński
  Kobiety w Biblii
  Przegląd prasy krajowej
  Przeglad prasy
  zagranicznej

  Notatki
  Wśród książek
  Z płyty na płytę
  Listy
FELIETONY
  Józefa Hennelowa
  Małgorzata Musierowicz
  Ewa Szumańska
  Andrzej Dobosz
  Michał Komar
  Marcin Król
  Jacek Podsiadło
  Stanisław Lem

  Tematy miesiąca

DODATKI TEMATYCZNE

UNIA DLA CIEBIE

KSIĄŻKI W TYGODNIKU

FILM W TYGODNIKU

APOKRYF

KONTRAPUNKT


To jest strona archiwalna.

Aktualna strona internetowa "Tygodnika Powszechnego" znajduje się pod adresem www.TygodnikPowszechny.pl

Projekt, wykonanie, obsługa:
Verbanet


Notatki


"Dekada Literacka"dla Wisławy Szymborskiej


Ostatni numer ,,Dekady Literackiej" (nr 5/6) to prezent urodzinowy redakcji na jubileusz urodzin Wisławy Szymborskiej. W piśmie zamieszczono teksty poświęcone twórczości noblistki oraz takie, które zdaniem redaktorów ,,odpowiadałyby jej upodobaniom niekoniecznie związanym z poezją".

Z przeznaczeniem do jubileuszowego numeru ,,Dekady" Czesław Miłosz napisał esej "Szymborska i Wielki Inkwizytor". Punktem wyjścia dla rozważań jest wiersz Szymborskiej "Mała dziewczynka ściąga obrus". Lektura wiersza jest dla Miłosza wzruszającym przeżyciem, gdyż dotyczy sfery niewinności i przypomina ,,o zdumieniu, z jakim my wszyscy kiedyś odkrywaliśmy działanie świata. (...) Mała dziewczynka ma przed sobą liczne odkrycia, które sprowadzają się do tego samego, że istnieje czas i w nim odbywa się dorastanie, dojrzałość, starość i śmierć". Wiersz zmusza jednak do podążenia dalej i kontynuowania eksperymentów dziecka. W jego kontekście Miłosz przywołuje filozofów: Lwa Szestowa, Sörena Kierkegaarda, a przede wszystkim niepokojącą postać Wielkiego Inkwizytora z ,,Legendy" opowiedzianej Aloszy przez Iwana w ,,Braciach Karamazow" Fiodora Dostojewskiego. ,,Pod niewinnym wierszem Wisławy Szymborskiej kryje się przepaść, w którą można zapuszczać się niemal bez końca, jakiś ciemny labirynt, który, chcąc, nie chcąc, zwiedzamy w ciągu naszego życia".

Wojciech Ligęza publikuje traktat o historii naturalnej według Szymborskiej. Stwierdza, że poetka przygląda się miejscu, które człowiek zajmuje w otaczającym go wszechświecie, a równocześnie dokonuje rozrachunku z historią ujarzmiania i podporządkowania przyrody rodzajowi ludzkiemu. Szymborską fascynuje różnorodność kształtów i form przybieranych przez naturę, na ich tle człowiek ,,wypada fatalnie, wywołując zakłopotanie i szczery smutek". ,,W tych wierszach - uważa Ligęza - ciągłość i różnica, tożsamość i odrębność, zadomowienie i wygnanie, wyznaczają pełną dramatyzmu relację człowiek-natura". Historyk literatury prezentuje szeroki zastęp z bestiariusza Szymborskiej. Osobliwościom przyrody ożywionej - zwierzętom (prehistorycznym jaszczurom, przegrzebkom, żabom śmieszkom) towarzyszą usiłowania ,,dialogu z przedstawicielami innych gatunków lub z nieożywioną materią". Według Ligęzy poetka ,,podejmuje się od nowa prób obrony miejsca człowieka na ziemi przed skutkami naszego własnego szaleństwa".

Piotr Kowalski poświęca poetce artykuł ,,Życie, czyli pełne dramaturgii igraszki z banałem" przedstawiający ją w roli nauczycielki ironii potrzebnej w zmaganiach ze schematami i pustymi frazesami. Odwołuje się przede wszystkim do ,,szczególnego traktatu o poezji", jakim jest "Poczta Literacka". Poetka zaleca swym próbującym pisać czytelnikom oparcie się na własnych przeżyciach, doświadczeniach, obserwacji i opisie codzienności. Przestrzega przed banałem, posługiwaniem się utartymi frazesami, stereotypami. ,,Przyszłym (i niedoszłym) pisarzom Szymborska - pisze Piotr Kowalski - nakazuje upierać się przy doświadczeniu; to ono będzie momentem intymnej konsekracji świata i gestem wydobywania z niego samego siebie".

Efektem niespiesznej lektury ostatniego tomiku Wisławy Szymborskiej są rozważania Tomasza Cieślaka-Sokołowskiego - ,,Zdziwiona, porównująca. O poznawaniu autorki "Chwili"". Krytyk przypomina podstawowe kategorie poznania funkcjonujące w poezji Szymborskiej: zdziwienie wobec otaczającego świata i ,,skłonność do porównań" będącą gestem do niego zbliżającym. Wskazuje, że w wierszu ,,W zatrzęsieniu" zdumienie staje się własnością ludzkiego bytu. Jego konsekwencją są pytania stawiane światu przez poetkę i "stanięcie po stronie zadziwianych". ,,Szymborska - konkluduje Cieślak-Sokołowski - ciągle od nowa umieszcza swe odwieczne problemy w coraz to nowych sytuacjach, zderza je ze zmieniającymi się dążeniami. Tym razem na oczach uważnego czytelnika próbowała obudować się przeciwko rozpaczy".
Pastisze utworów Szymborskiej do ,,Dekady" napisali: Wojciech Ligęza, Leonard Neuger, Henryk Markiewicz, Stanisław Balbus, Edward Balcerzan, Piotr Michałowski.

(m)


Archiwum | Redakcja | Prenumerata | Reklama | Ludzie Tygodnika | Archiwum felietonów | Historia pisma
Archiwum Jerzego Turowicza | Unia dla Ciebie | Książki w Tygodniku | Film w Tygodniku |
Jazz w Tygodniku | Apokryf | Kontrapunkt

© 2000 Tygodnik Powszechny