adres: ul. Wiślna 12, 31-007 Kraków
tel: (0-12) 422 25 18, 422 23 11
fax: (0-12) 421-67-31
e-mail: redakcja@tygodnik.com.pl
REDAKCJA ARCHIWUM PROMOCJA REKLAMA PRENUMERATA
 
Główna strona

Nowy numer
NR 29 (2819)
20 lipca 2003


  Spis treści
  Komentarze
  Obraz tygodnia
  Kronika religijna
  Liturgiczne czytania
  tygodnia

  Medytacja biblijna
  ks. Mieczysław Maliński
  Kobiety w Biblii
  Przegląd prasy krajowej
  Przeglad prasy
  zagranicznej
  Notatki
  Wśród książek
  Z płyty na płytę
  Listy
FELIETONY
  Józefa Hennelowa
  Małgorzata Musierowicz
  Ewa Szumańska
  Andrzej Dobosz
  Michał Komar
  Marcin Król
  Stanisław Lem
  Czesław Miłosz
  Jacek Podsiadło

  Tematy miesiąca

DODATKI TEMATYCZNE

UNIA DLA CIEBIE

KSIĄŻKI W TYGODNIKU

FILM W TYGODNIKU

APOKRYF

KONTRAPUNKT


To jest strona archiwalna.

Aktualna strona internetowa "Tygodnika Powszechnego" znajduje się pod adresem www.TygodnikPowszechny.pl

Projekt, wykonanie, obsługa:
Verbanet




Kobiety w Biblii

Elżbieta Adamiak




Bóg jako mądra kobieta


Mądrość, temat przewodni literatury mądrościowej, jest nim tym bardziej w Księdze nazwanej jej imieniem - Księdze Mądrości. Choć jej obraz ma tam cechy wspólne z zarysowanymi w Księdze Przysłów czy Mądrości Syracha, to jednak Mądrość w ujęciu autora każdej z tych Ksiąg ma też charakterystyczne cechy i pełni w każdej z nich nieco inną rolę.

Księga Mądrości, spisana w I w. przed Chrystusem w języku greckim i dlatego nie należąca do hebrajskiego kanonu Biblii, podejmuje próbę dokonania syntezy myśli hebrajskiej z hellenistyczną. Najbardziej prawdopodobnym miejscem jej powstania jest Aleksandria, ośrodek myśli filozoficznej i religijnej, a także rozwoju gospodarczego. Księga ma umocnić tożsamość żydowską w środowisku naznaczonym spotkaniem różnych kultur i religii. Ówczesne prądy filozoficzne i kult politeistyczny, z rosnącą rolą bogini Izis, stanowią jej tło powstania i podstawę zrozumienia.

Centralna część Księgi (Mdr 6, 22-11,1) poświęcona jest personifikacji Mądrości (gr. sophia), której atrybuty i działanie opisano w trojaki sposób. Najpierw mowa jest o tym, jak poznać Mądrość. "Mądrość jaśnieje i nigdy nie gaśnie, łatwo daje się poznać tym, którzy ją miłują, odnajdą ją ci, którzy jej szukają. Wychodzi naprzeciw pragnącym jej i łatwo daje się poznać. (...) Ona sama krąży wokoło, szukając godnych siebie, i chętnie ukazuje się im na drogach, i towarzyszy im w każdej myśli" (6, 12n. 16). Mądrość ukazana jest w postaci kobiety, która wychodzi na ulice i szuka gotowych pobierać od niej nauki. Jej uczennice i uczniowie szukają jej i znajdują, szanują i kochają.

W dalszych fragmentach Księgi Mądrość wysławiana jest przez listę przymiotów. Mądrość to "mistrzyni wszystkiego. Jest w niej duch rozumny i święty, niezwykły, różnorodny, subtelny, nieśmiertelny, przenikliwy, nieskalany, jasny, nienaruszalny, miłujący dobro, bystry, nieskrępowany, dobroczynny, życzliwy dla ludzi, pewny, bezpieczny, beztroski, wszechpotężny, wszystkowiedzący i przenikający wszystkie duchy rozumne, czyste i najsubtelniejsze" (7, 21nn). Sama liczba przymiotów jest symboliczna: 21, czyli 3 razy 7 - oznacza najwyższą doskonałość Mądrości. Wiele z przypisywanych jej przymiotów to przymioty Boże - np. świętość, wszechwiedza, wszechmoc. Obraz Mądrości zbliża się zatem do obrazu Boga.

Wzmacnia to jeszcze kolejny fragment Księgi, który reinterpretuje historię Izraela w świetle działającej w niej Mądrości. To ona "ustrzegła pierwszego na świecie ojca... i podniosła go z upadku" (10, 1), "ocaliła ziemię" (10, 4), "ocaliła sprawiedliwego" (10, 6), "prowadziła prostymi ścieżkami sprawiedliwego, (...) ukazała mu królestwo Boże i dała poznanie rzeczy świętych" (10, 10), "chroniła go przed nieprzyjaciółmi, zabezpieczyła przed prześladowaniami i pozwoliła mu zwyciężyć w nierównej walce" (10, 12), "nie opuściła sprawiedliwego (...), zstąpiła z nim do więzienia" (10, 13.14), "wynagrodziła pobożnym ich trudy, prowadziła ich cudowną drogą: w dzień była dla nich osłoną, a w nocy światłem gwiazd. Przeprowadziła ich przez Morze Czerwone..." (10, 17n). Te działania, które wcześniejsze Księgi przypisywały Bogu, ukazane są jako dzieła Mądrości.

Jednocześnie pojawiają się w Księdze fragmenty, opisujące relację Boga i Mądrości jako relację oblubieńczą. Mądrość "chlubi się szlachetnym pochodzeniem, gdyż jest najbliższą towarzyszką Boga i Pan wszystkiego umiłował ją" (8, 3). Ona zasiada wraz z Nim na tronie Bożym (por. 9, 4). Tego rodzaju wyobrażenia - tronującej pary, Boga i Bożej Mądrości - są ściśle związane ze znanymi wówczas parami bogów w religiach politeistycznych. W Aleksandrii tamtych czasów najbardziej rozpowszechniony był kult boga Ozyrysa i bogini Izis. Podobnie - ówczesnym religijno-kulturowym kontekstem, do którego odważnie sięga autor Księgi - dają się wyjaśnić nieliczne, ale znaczące wzmianki o kobietach. Dotyczą one kobiet bezżennych i bezdzietnych, których życia, co jest nowością na tle Starego Testamentu, nie oceniono jako największego przekleństwa! Dotyczy to zresztą również mężczyzn (por. 3, 13nn; 4, 1). Życie należy poświęcić szukaniu Mądrości i postępowaniu według jej wskazań. To stanowi o jego wartości.

Życie według wskazań Mądrości jest bowiem życiem według wskazań Boga. Bóg Księgi Mądrości to Bóg ukazany jako mądra, wszechwiedząca, sprawiedliwa i ocalająca kobieta.


Archiwum | Redakcja | Prenumerata | Reklama | Ludzie Tygodnika | Archiwum felietonów | Historia pisma
Archiwum Jerzego Turowicza | Unia dla Ciebie | Książki w Tygodniku | Film w Tygodniku |
Jazz w Tygodniku | Apokryf | Kontrapunkt

© 2000 Tygodnik Powszechny