adres: ul. Wiślna 12, 31-007 Kraków
tel: (0-12) 422 25 18, 422 23 11
fax: (0-12) 421-67-31
e-mail: redakcja@tygodnik.com.pl
REDAKCJA ARCHIWUM PROMOCJA REKLAMA PRENUMERATA
 
Główna strona

Nowy numer
NR 21 (2811)
25 maja 2003


  Spis treści
  Komentarze
  Obraz tygodnia
  Kronika religijna
  Liturgiczne czytania
  tygodnia

  Medytacja biblijna
  ks. Mieczysław Maliński
  Kobiety w Biblii
  Przegląd prasy krajowej
  Przeglad prasy
  zagranicznej
  Notatki
  Wśród książek
  Z płyty na płytę
  Listy
FELIETONY
  Józefa Hennelowa
  Małgorzata Musierowicz
  Ewa Szumańska
  Andrzej Dobosz
  Michał Komar
  Marcin Król
  Jacek Podsiadło
  Stanisław Lem

  Tematy miesiąca

DODATKI TEMATYCZNE

UNIA DLA CIEBIE

KSIĄŻKI W TYGODNIKU

FILM W TYGODNIKU

APOKRYF

KONTRAPUNKT


To jest strona archiwalna.

Aktualna strona internetowa "Tygodnika Powszechnego" znajduje się pod adresem www.TygodnikPowszechny.pl

Projekt, wykonanie, obsługa:
Verbanet


Notatki


Holenderski Wiek Złoty


Biblioteka Jagiellońska pokazała wystawę holenderskich grafik i map, przygotowaną w ramach obchodów Dni Holandii w Krakowie. Obiekty, wcześniej nie eksponowane, pochodzą z niezwykle wartościowych dwóch kolekcji należących do zasobów dawnej Preussische Staatsbibliotheek w Berlinie, przechowywanych obecnie w Bibliotece Jagiellońskiej.


Niewielka Holandia od połowy XVI aż do końca XVII wieku przeżywała okres rozkwitu gospodarczego, wspaniałego rozwoju nauki i sztuki, ekspansji kolonialnej. Są to czasy, w których uczonych cechowała niezwykła wszechstronność zainteresowań. Spośród wielu przykładów można wymienić kilka ich osiągnięć. Holendrzy zbudowali pierwszy teleskop i mikroskop, odkryli m.in. istnienie bakterii i czerwonych ciałek krwi, założyli pierwszy ogród botaniczny, a także byli autorami pierwszego europejskiego atlasu regionalnego. Przedstawiciele władzy rozumieli sens poznawania i badania odwiedzanych krajów, podróżniczym wyprawom towarzyszyli uczeni i artyści. Twórcy wystawy w Jagiellonce, Piotr Hordyński i Grzegorz Siudut, skupili się na "ukazaniu jednego tylko aspektu niezwykłej aktywności mieszkańców Niderlandów i Holandii: ich działalności zmierzającej do poznania i opisania świata poprzez badania naukowe i ekspansję geograficzną". Dobór poszczególnych dzieł potwierdza słowa Piotra Hordyńskiego, że autorzy wystawy pragnęli uzmysłowić widzom, jak bardzo w okresie Złotego Wieku "łączyły się ze sobą wiedza teoretyczna i umiejętności praktyczne i jak dalece działalność uczonych i artystów były ze sobą powiązane".

Szczególnie uwagę zwiedzających przyciągają cudownie ilustrowane księgi określane jako libri pictori. Do najcenniejszych na świecie należą tzw. zbiór Clusiusa i kolekcja Johana Mauritsa Nassau-Siegen. Tzw. zbiór Clusiusa gromadzi w kilkunastu tomach około 1500 rysunków przyrodniczych - akwarel botanicznych i zoologicznych (pokazano m.in. prześliczne poziomki i tulipany). Druga ze wspomnianych kolekcji - przedstawienia fauny i flory Brazylii - powstała dzięki staraniom Johana Mauritsa, założyciela pierwszego w tym kraju obserwatorium astronomicznego, ogrodów botanicznego i zoologicznego. Ilustracje odznaczają się niezwykłą precyzją i artystycznym poziomem wykonania (np. perfekcyjnie narysowana jaszczurka pijąca wodę czy przedziwne zwierzątko taibi). W ekipie artystów i uczonych rejestrujących pejzaże Brazylii, jej przyrodę i ludność wyróżniał się Albert Eckhout, dokumentujący m.in. typy ludzkie - przykładem jest eksponowany rysunek kredką Indianina Tapuya.

Na wystawie pokazano książki dotyczące różnych dziedzin, związane z naukami ścisłymi: matematyką, astronomią, mechaniką, medycyną oraz mapy, atlasy, dzieła geograficzne i przyrodnicze. Często ukazują one praktyczne zastosowanie nauki np. matematyki w nawigacji, kartografii. Wśród prac poświęconych badaniom kosmosu i mikrokosmosu na wspomnienie zasługuje "Traktat o wielości światów gdzie się dowodzi argumentacją filozoficzną, że wszystkie planety są zamieszkane i uprawiane jak nasza ziemia" napisany przez Christiana Huygensa - fizyka, m.in. twórcy falowej teorii światła, odkrywcy pierścieni Saturna i wynalazcy zegara wahadłowego. Zainteresowanie budzi Nicolaasa Tulpa "Observationum medicarum libri tres" zawierające opisy przypadków z praktyki medycznej lekarza słynnego dzięki obrazowi Rembrandta "Lekcja anatomii doktora Tulpa".

Zgromadzone dzieła przedstawiają Holandię jako kraj żeglarzy (ryciny statków, fregat, szalup), zdobywców i badaczy nowo odkrywanych lądów - Chin, Japonii, ale także Arktyki ("Opis trzech wypraw polarnych pod wodzą Willema Barentsa w latach 1594-1597 w poszukiwaniu przejścia północno-wschodniego do Chin"). Prezentują też związki pomiędzy nauką holenderską i polską. Wykładowcą Akademii Zamojskiej był matematyk Adriaan van Roomen, utrzymujący kontakty z Janem Brożkiem, a krakowscy naukowcy gromadzili dzieła holenderskich matematyków, astronomów, podróżników.

Żywe tulipany, kwiaty rozsławione przez wspomnianego Clusiusa i odtąd będące symbolem Holandii towarzyszą eksponatom dzięki subtelnej oprawie plastycznej wystawy autorstwa Lecha Dziewulskiego.

(m)


Archiwum | Redakcja | Prenumerata | Reklama | Ludzie Tygodnika | Archiwum felietonów | Historia pisma
Archiwum Jerzego Turowicza | Unia dla Ciebie | Książki w Tygodniku | Film w Tygodniku |
Jazz w Tygodniku | Apokryf | Kontrapunkt

© 2000 Tygodnik Powszechny