Jerzy Kalina we Wrocławiu

Wystawę retrospektywną Jerzego Kaliny pt. "Nie-Bo" pokazuje Muzeum Narodowe we Wrocławiu (pl. Powstańców Warszawy 5). Prezentacja wykorzystuje ponownie zestawione i obdarzone nowymi znaczeniami elementy z wcześniejszych instalacji oraz przedstawień teatralnych. "Przestrzenie intencjonalne, które tworzy ze (...) zwyczajnych przedmiotów - pisze o Kalinie Mariusz Hermansdorfer - są powszechnie zrozumiałe dla większości ludzi. Dzięki temu artysta ma gwarancję aktywnego uczestnictwa tych, do których kieruje swoje posłanie. Inspirowany przez sprawy i problemy ważne dla społeczeństwa, narodu, proponuje sztukę zaangażowaną w polską rzeczywistość, nie pozbawioną jednak cech uniwersalnych".

Jerzy Kalina (ur. 1944) ukończył Wydział Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie pod kierunkiem prof. Stefana Gierowskiego. Uprawia sztukę akcji, którą cechuje rytuał i obrzęd. Konfrontuje sztukę z codziennymi realiami używając do swoich akcji i instalacji przedmiotów, rekwizytów codziennych, typowych, banalnych, a nawet kiczowatych czy jarmarcznych. Posługuje się zarówno środkami rzeźbiarskimi, jak i malarskimi komentując aktualne sytuacje i bieżące wydarzenia. Największy rezonans społeczny przyniosły mu prace wykonane w latach 80., zwłaszcza instalacje zrealizowane w kościołach (m.in. "Relikwiarz", z wykorzystaniem sutanny zamordowanego ks. Jerzego Popiełuszki, "Żłobek Bożenarodzeniowy" z Dzieciątkiem w otwartym bagażniku fiata). Jest projektantem grobowca ks. Jerzego Popiełuszki przy kościele św. Stanisława w Warszawie i jego pomnika-

-krzyża na tamie wiślanej oraz opraw plastycznych uroczystości polowych podczas pielgrzymek Jana Pawła II w 1987 i 1991. Jerzy Kalina wypowiada się także w twórczości teatralnej i filmowej. Jego dorobek artystyczny jest ogromny, chociaż w dużej części cechuje go efemeryczność.

"Sztuka - uważa Jerzy Kalina - to chwytanie momentów życia w plastyczny kształt. Bierze się z podpatrywania rzeczywistości, z dotykania historii, z wąchania czasu. Poprzez sztukę mówimy o wartościach, które człowieka budują i ocalają jego egzystencję. Kiedy postrzegam coś ważnego, chcę się tym dzielić, więc przekładam to na język plastyki".
Wystawa czynna do 15 czerwca br.

Witraże węgierskie

Dom Józefa Mehoffera (Oddział Muzeum Narodowego w Krakowie, ul. Krupnicza 26) gości w swych pięknych, stylowych wnętrzach wystawę fotografii Endre Szücsa pt. "Witraże starego Budapesztu". Artystyczne przeszklenia pochodzące z przełomu XIX i XX w. o różnorodnych motywach geometrycznych, florystycznych, figuralnych, zoomorficznych, o tematyce religijnej, mitologicznej zamieszczano w oknach klatek schodowych, westybulach banków, przedsionkach, zabudowach balkonów, galerii. Wykonywano je w tradycyjnych technikach witrażowych, często wzbogacając opracowaniem malarskim lub trawieniem szkła. Podkreślały reprezentacyjność wnętrz i podnosiły ich estetykę. Wprowadzono je do monumentalnej architektury Budapesztu, który w tym okresie był jedną z najbardziej znaczących metropolii europejskich. Najpiękniejsze z zachowanych witraży związane są z działalnością Miksy Rotha. Zdobią one m.in. Parlament, Izbę Handlową, Bank Narodowy.

Pokazane fotografie są wycinkiem pracy zespołu do badań i konserwacji budapesztańskich witraży. Prace zapoczątkowane w 1993 r. poszerzono i obecnie obejmują dziedzictwo sztuki witrażowej całych Węgier oraz terytoriów historycznych z nimi związanych, a więc należących dziś do Słowacji, Rumunii, Serbii, Chorwacji i Austrii.

Dary dla Radomia

W salach radomskiego Muzeum Sztuki Współczesnej (Rynek 4/5) zaprezentowano wystawę 200 darów wybranych z dzieł otrzymanych przez Muzeum w 1997 r. Na przestrzeni ostatnich dziesięciu lat radomska placówka pozyskała 1500 prac, które systematycznie udostępnia na pokazach. Obecna wystawa jest już trzecią z tego cyklu. Kolekcja gromadzi dzieła powstałe w najważniejszych środowiskach twórczych w okresie powojennym i należące do różnych nurtów. Wśród długiej listy twórców uwagę przyciągają m.in: Jerzy Bereś, Kiejstut Bereźnicki, Edward Dwurnik, Stefan Gierowski, Zbylut Grzywacz, Władysław Hasior, Tadeusz Jackowski, Janina Kraupe-Świderska, Ewa Kuryluk, Kazimierz Mikulski, Jan Pamuła, Andrzej Wajda. Dzięki darowiznom radomskie Muzeum należy do grupy polskich kolekcji posiadających największe i najwartościowsze zbiory sztuki najnowszej.

(m)