adres: ul. Wiślna 12, 31-007 Kraków
tel: (0-12) 422 25 18, 422 23 11
fax: (0-12) 421-67-31
e-mail: redakcja@tygodnik.com.pl
REDAKCJA ARCHIWUM PROMOCJA REKLAMA PRENUMERATA
 
Główna strona

Nowy numer
NR 20 (2810)
18 maja 2003


  Spis treści
  Komentarze
  Obraz tygodnia
  Kronika religijna
  Liturgiczne czytania
  tygodnia

  Medytacja biblijna
  ks. Mieczysław Maliński
  Kobiety w Biblii
  Przegląd prasy krajowej
  Przeglad prasy
  zagranicznej

  Notatki
  Wśród książek
  Z płyty na płytę
  Listy
FELIETONY
  Józefa Hennelowa
  Małgorzata Musierowicz
  Ewa Szumańska
  Andrzej Dobosz
  Michał Komar
  Marcin Król
  Jacek Podsiadło
  Stanisław Lem

  Tematy miesiąca

DODATKI TEMATYCZNE

UNIA DLA CIEBIE

KSIĄŻKI W TYGODNIKU

FILM W TYGODNIKU

APOKRYF

KONTRAPUNKT


To jest strona archiwalna.

Aktualna strona internetowa "Tygodnika Powszechnego" znajduje się pod adresem www.TygodnikPowszechny.pl

Projekt, wykonanie, obsługa:
Verbanet




Kobiety w Biblii

Elżbieta Adamiak




Mądrość

Drugą postacią kobiecą pierwszego zbioru nauk w Księdze Przysłów, po cudzej żonie, jest Mądrość (hebr. chokmah, gr. sophia). Jej nauk należy słuchać, a wskazania realizować.

Nauk jej można słuchać w miejscach publicznych: "Mądrość na ulicach głośno woła, na placach publicznych głos swój podnosi, na skrzyżowaniach dróg krzyczy, u wejścia do bram miejskich wygłasza przemowy" (Prz 1, 20n; por. 8, 2). Mądrość występuje, głosząc nauki i kazania, wzywając do nawrócenia, w publicznych miejscach miasta izraelskiego. Brama była miejscem spotkań i zgromadzeń, tu uzgadniano umowy i zapadały wyroki sądowe. Drugim miejscem nauczania Mądrości jest jej dom: "Mądrość wzniosła dom dla siebie, wyciosała [w nim] siedem kolumn, zabiła swe bydło, zaprawiła wino i zastawiła stół. Rozesłała swe służebnice i nawołuje na najbardziej wyniosłych miejscach w mieście: "Kto niedoświadczony, niechaj tu przybywa!"" (9, 1-4; por. 14, 1). Zwróćmy uwagę, że Mądrość sama wybudowała dom, jest właścicielką trzody i winnic, rozsyła swe służebnice.

Co mówią te dwa miejsca nauczania o sytuacji kobiet w czasach spisywania Księgi? Aby Mądrość, przedstawiona tu jako kobieta, mogła zostać zaakceptowana jako symbol religijny, jej opis musiał odpowiadać sytuacji społecznej kobiet. Musiały istnieć kobiety, które nauczały w bramie miasta, uczestniczyły w życiu społecznym i politycznym czy występowały jako panie swego domu.

Gdy przysłuchamy się naukom Mądrości, zauważymy, że jej sposób nauczania jest taki sam, jak Boga Izraela: "Nawróćcie się na moje upomnienie! Oto wyleję na was mego ducha, dam wam poznać moje słowa" (1, 23). "Ten, kto mnie znalazł, znalazł życie i dostąpi łaski u Jahwe. Ale kto mnie obraża, krzywdzi własną duszę, a wszyscy, którzy mnie nienawidzą, miłują śmierć" (8, 35n). Mądrość przedstawia się jako istniejącą przed wszystkim, co stworzone: "Jahwe stworzył mnie jako początek drogi swojej, jako pierwsze z dzieł swoich - od przedawnych czasów. Od prawieków zostałam stworzona, od początku, jeszcze zanim ziemia powstała. Gdy jeszcze nie było morskich otchłani, zostałam zrodzona, zanim się jeszcze nie otwarły źródła tryskające wodami; zanim góry się ukształtowały, przed pagórkami zostałam zrodzona; gdy jeszcze nie uczynił był ziemi i pól ani zaczynu świata. Kiedy ustanawiał niebiosa, tam byłam; kiedy sklepienie nakreślał nad oceanami, kiedy obłoki utrwalał tam w górze i źródła przepaści wód umacniał, kiedy morzu wytyczał granice, by wody nie przekraczały brzegów, kiedy umacniał fundamenty ziemi - byłam przy Nim jako [Jego] umiłowana; a byłam Mu radością na każdy dzień, pląsając przed Nim przez cały czas, igrając na okręgu ziemi: i rozkoszą dla mnie przebywać wśród synów człowieczych" (8, 22-31).

Związek Mądrości z Jahwe określono kilkoma słowami, sprawiającymi trudności w tłumaczeniu. "Jahwe stworzył mnie" (8, 22; hebr. qnnj) można by też tłumaczyć: powołał do istnienia, wydał na świat, zrodził. "Od prawieków zostałam stworzona" (8, 23; hebr. nsk) - można również oddać jako: została utkana... Gdy dodać do tego występujące w wersach 24. i 25. "zrodzona" (hebr. hlltj; choć nie określono tu, z kogo zrodzona została Mądrość), stwierdzamy, że relację Jahwe do Mądrości opisano przez czynności przypisywane kobietom.

Jednocześnie Mądrość - kobieta jest kimś najbliższym Bogu. Jest Bożą Mądrością.

Co to znaczy jednak, że - jak przyjmuje większość egzegetów - Mądrość jest personifikacją? Personifikacja to rodzaj metafory - środek stylistyczny przedstawiający jako osobę coś, co nią nie jest. Coś abstrakcyjnego, zespół cech ukonkretniony w jednej osobie. Wybór tego środka stylistycznego w Księdze Przysłów ma znaczenie teologiczne. Personifikacja łączy Boga i kobietę; to, co ludzkie, konkretne, z tym, co Boskie, uniwersalne. W tym sensie źle zadanym pytaniem jest, czy uosobiona Mądrość to wielkość ludzka czy Boska. Jest jednym i drugim. Mądrość jest Bogiem Izraela w obrazie kobiety. Dodajmy - obraz ten przekazano w języku wykazującym wiele podobieństw do sposobu przedstawiania bogiń znanych z ówczesnej kultury egipskiej i syryjskiej. A teologia uosobionej Mądrości znajduje kontynuację w uznaniu w Jezusie Chrystusie posłańca i wcielenia Bożej Mądrości.


Archiwum | Redakcja | Prenumerata | Reklama | Ludzie Tygodnika | Archiwum felietonów | Historia pisma
Archiwum Jerzego Turowicza | Unia dla Ciebie | Książki w Tygodniku | Film w Tygodniku |
Jazz w Tygodniku | Apokryf | Kontrapunkt

© 2000 Tygodnik Powszechny