"Malczewski i inni..." w Lublinie

Malarstwo polskie pierwszej połowy XX wieku z kolekcji Muzeum im. prof. Stanisława Fischera w Bochni w 750-lecie lokacji miasta pokazano w galerii sztuki "Wirydarz" Lubelskiej Szkoły Biznesu. Kuratorzy wystawy - Jan Flasza i Piotr Zieliński - wybrali do prezentacji kilkadziesiąt obrazów wybitnych malarzy działających na przełomie XIX i XX w., m.in. Jacka Malczewskiego (wśród nich autoportret w zielonej, fantazyjnej zbroi), Olgi Boznańskiej, Teodora Axentowicza, Włodzimierza Tetmajera, Leona Wyczółkowskiego, Juliana Fałata, Wojciecha Weissa. Towarzyszą im prace malarzy bocheńskich tego okresu: Ludwika Stasiaka, Marcina Samlickiego i innych.

Z Marcinem Samlickim (1878-1945) - malarzem, krytykiem sztuki i pedagogiem, utrzymującym rozległe kontakty towarzyskie i artystyczne - związane są początki kolekcji bocheńskiego muzeum. Uzyskując obrazy drogą wymiany, od swoich przyjaciół malarzy, gromadził swój zbiór z myślą przekazania go projektowanemu Muzeum Regionalnemu Ziemi Bocheńskiej. Tragiczna śmierć artysty pod kołami sowieckiego samochodu uniemożliwiła realizację zamysłu. Muzeum powstało w 1959 r. przede wszystkim dzięki wysiłkowi bocheńskiego nauczyciela, zdolnego malarza i rysownika, kolekcjonera - Stanisława Fischera. Ofiarność lokalnej społeczności oraz zapis testamentalny Marcina Samlickiego spowodował, że kolekcja Muzeum w Bochni wyróżnia się na tle innych. W wydanym przez galerię sztuki "Wirydarz" katalogu czytamy: "O ile (...) muzealna galeria malarstwa polskiego zaskakuje widza znanymi nazwiskami, o tyle, odpowiadająca temu samemu zakresowi chronologicznemu galeria malarstwa bocheńskiego świadczy dobrze o poziomie malarskiej prowincji utrzymującej żywy kontakt z większymi ośrodkami, np. Krakowem, a także z Wiedniem, Monachium czy Paryżem".

Jan Paweł II w obiektywie fotografów Reutera

W krakowskim Muzeum Narodowym w Sukiennicach gości wystawa pt. "Śladami Pielgrzyma - Jan Paweł II w obiektywie fotografów Reutera". Ponad 70 wielkoformatowych zdjęć pochodzących z różnych okresów pontyfikatu wybrano w ten sposób, by ukazać Ojca Świętego "podczas pielgrzymowania i wielkiej misji ku pokojowi". Widzimy Go w czasie deszczu, wichru, za oknem kolejowego wagonu, wychylonego zza skrzydła samolotu, otoczonego ludźmi różnych ras i kultur. Fotografowie Reutera pokazują Go w towarzystwie głów państw i w obozie dla uchodźców.

Można wyróżnić główne tematy, motywy wokół których koncentrują się mistrzowie obiektywu tworząc pewne cykle. Są to: Papież i krzyż, zawsze wzruszające zdjęcia Papieża z dziećmi i młodymi, Papież z duchowieństwem różnych obrządków i wyznań - ukraińskim, ormiańskim, rabinami (świetne podwójne portretowe zdjęcie z naczelnym rabinem Ukrainy autorstwa Vincenzo Pinto). To piękne zdjęcia, kunsztownie, precyzyjnie zakomponowane. Przez obserwację szczegółu, ulotnej chwili dają możliwość spotkania z Ojcem Świętym naturalnym, bezpośrednim, czasem w chwili stwarzającej atmosferę żartu. Pozwalają dotknąć też trudnej do określenia tajemnicy w chwili Jego modlitewnej zadumy, skupienia, koncentracji, która przywraca znaczenie najprostszym, drobnym gestom (np. rozpalanie kadzidła). Fotografowie zarejestrowali na twarzy Papieża cień padający od niesionego krzyża (Lucciano Mellace), Jego głowę pochyloną w podobnym geście, jak głowa Chrystusa z krucyfiksu obok (Dylan Martinez). Czasem wystarczy tylko ujęcie Jego dłoni opartej o ścianę płaczu w Jerozolimie (Jim Hollander). Zupełnie nieprawdopodobne jest zdjęcie Paolo Cocco wykonane podczas otwarcia Drzwi Świętych w bazylice św. Piotra w grudniu 1999 r. Klęcząca, wsparta na krzyżu postać Papieża, w tonacji srebrno-szarej, zdaje się przynależeć do innej rzeczywistości. Na wielu pokazanych fotografiach Papieża otaczają ludzie. Są oni masą wyciągniętych dłoni, dynamiczni, w ruchu, pełni barw, powiewający chorągiewkami, chustami, a jednak cała uwaga patrzącego - dzięki mistrzostwu fotografów - skupia się na białej, statycznej sylwetce Następcy św. Piotra.

Niezrozumiałe jest natomiast zaprezentowanie wystawy "Śladami Pielgrzyma" na tle stałej ekspozycji polskiego XIX-wiecznego malarstwa i rzeźby. Muzealne eksponaty rozpraszają widza, utrudniając mu pełne skupienie w odbiorze fotografii.

Wystawa czynna do 4 maja br.

(m)