5. Niedziela Wielkiego Postu

Czy człowiek może poznać Boga? A może jest to zarezerwowane tylko dla mistyków, czyli ludzi szczególnie obdarzonych, którzy przeżywają niedostępne dla innych stany, doświadczają w sposób niewymowny Bożej obecności, są obdarzeni wizjami lub słyszą słowa Jezusa albo Maryi? Zapowiedź Jeremiasza dotycząca Nowego Przymierza każe nam wierzyć, że możliwość poznania Boga nie jest zarezerwowana tylko dla nielicznych: "Wszyscy od największego do najmniejszego poznają mnie...". A Jezus na prośbę Filipa "Pokaż nam Ojca" odpowiada: "Kto Mnie zobaczył, zobaczył także i Ojca" (J 14,8-9). W Jezusie Bóg objawia się ostatecznie. Możemy Go poznać. Jednak poznanie Boga jest jak sam Bóg - nieskończone i przekraczające wszelkie nasze wyobrażenia. Konstruowano wiele "dowodów na istnienie Boga". Najbardziej znane są dowody albo drogi św. Tomasza z Akwinu. On sam oczywiście nie uważał tych dowodów za sposób na przekonanie wątpiących: było to raczej pokazywanie, że istnienie Boga jest zgodne z rozumną koncepcją całego świata. O ile wiem, nikogo chyba nie przekonały te albo inne "dowody". Poznanie Boga, choć wymaga użycia rozumu, nie odbywa się na drodze dowodzenia, analogicznego do dowodów twierdzeń matematycznych, ani na drodze weryfikacji, niezbędnej przy sprawdzaniu wiarygodności hipotez np. w fizyce czy chemii. Poznanie Boga angażuje całego człowieka, jego umysł, zdolność zaufania, jego uczucia i doświadczenia życiowe. Na pewno istnieje dar poznania mistycznego, a więc dostępnego wybranym, a niedostępnego dla innych, spotkania z Bogiem, doświadczenia jego obecności. Ale jest to dar jednej, szczególnej drogi poznania, nie zaś wyróżnienie dzielące ludzi na tych, którzy mają dostęp do Boga i pozostałych, którzy muszą na ślepo uwierzyć. Zresztą także dar mistycznego poznania nie usuwa konieczności wiary.

Objawiony w Jezusie Bóg daje się poznać na różne sposoby, przede wszystkim poprzez drugiego człowieka. Szczególnym objawieniem Boga jest każdy akt bezinteresownej miłości. Kto jej doznaje, spotyka Boga. Jeremiasz wskazuje na jeden, uprzywilejowany sposób poznania Boga. Dokonuje się ono wtedy, gdy dostępujemy przebaczenia grzechów: "poznają mnie, mówi Pan, ponieważ odpuszczę im występki, a o grzechach ich nie będę wspominał".