Krakowskie ikonopisanie

Muzeum Archidiecezjalne w Krakowie (ul. Kanonicza 19-21) przedstawia wystawę pt. "Święta przestrzeń - ikona". Zgromadzone ikony pochodzą z pracowni ikonopisania św. Łukasza działającej przy klasztorze oo. Jezuitów w Krakowie pod kierunkiem ks. Zygfryda Kota SJ. Szkoła stara się zainteresować malarstwem ikonowym i zapoznać z nim szersze kręgi odbiorców. Wybrane, najlepsze prace uczniów prezentują ośmioletnią działalność pracowni i jej osiągnięcia. Pokazano także kolejne fazy powstawania ikony.
"Malarze ikon z pracowni kierowanej przez o. Zygfryda - uważa Bronisława Gumińska, wieloletni kustosz zbioru ikon przechowywanego w krakowskim Muzeum Narodowym - wpisują się swoją twórczością w szczególnie ożywiony w XX stuleciu nurt ikonopisania przestrzegającego kanonów, rozprzestrzeniającego się poza geograficzne ramy ortodoksyjnej kultury i tradycji malarskiej. Kultywowany jest w ośrodkach, z których na szczególną uwagę zasługuje bractwo św. Fokija w Paryżu, gdzie tworzył ojciec Grigorij Krug, i centrum św. Jerzego również w Paryżu, gdzie maluje ikony do dziś ojciec Egon Sendler, jezuita". Krakowscy malarze ikon pokazują prace, których pierwowzorami były ikony o różnej proweniencji, należące do odmiennych szkół i epok. Wśród współczesnych ikonopisów szczególnym upodobaniem cieszy się przedstawienie Matki Boskiej w różnych typach ikonograficznych. Zafascynowani dawną sztuką malarze powtarzają wcześniejsze wzory, reprezentując różny poziom artystyczny i techniczny. Należy im życzyć, by tworzone przez nich na deskach wizerunki, dzięki ich kunsztowi mogły osiągnąć taki poziom, by - zgodnie ze słowami Jana Damasceńskiego - "piękność pierwowzoru (...) przechodziła w podobiznę".


Polacy i Węgrzy w grafice

W krakowskim Instytucie Jana Pawła II (ul. Kanonicza 18) potrwa do 15 kwietnia br. wystawa grafiki Mariana Trojana. Marian Trojan, ur. 1931 r. w Przemyślu, po raz pierwszy trafił na Węgry we wrześniu 1939 r. Po powrocie do Polski w 1945 studiował m.in. w przemyskim seminarium, na lubelskim Uniwersytecie M. Curie-Skłodowskiej, a także architekturę w Krakowie. Po wybuchu powstania węgierskiego w 1956 organizował pomoc dla Węgrów. W 1957 powrócił do swojej przybranej ojczyzny i pozostawionej w niej żony. Nigdy nie uzyskał poświadczonego dyplomami wykształcenia artystycznego, ale włączył się do grupy egerskich plastyków i zajął się głównie exlibrisem. Od 1960 r. brał udział w wystawach na Węgrzech, w Polsce, Jugosławii, Belgii, Niemczech.
W swoich pracach Trojan porusza tematy religijne oraz dotyczące związków polsko-węgierskich. Dobrym tego przykładem są podwójne grafiki, w których obok historycznej postaci pojawia się architektura, budynek z nią związany, np. obok króla Jana III Sobieskiego twierdza w Estergom po zwycięstwie nad Turkami czy wizerunek św. Rafała Kalinowskiego w towarzystwie klasztoru w Gyer, w którym przyszły święty odbywał nowicjat.
W obiektywie dzieci
Na krużgankach krakowskiego klasztoru oo. Dominikanów zaprezentowano fotografie wykonane przez dzieci z popegeerowskich wsi Krzywa i Jasionka w Beskidzie Niskim. Pokazano najciekawsze zdjęcia spośród 3 tysięcy powstałych w czasie dwutygodniowych warsztatów prowadzonych przez Piotra Janowskiego - fotografika współpracującego z "Gazetą Wyborczą". Fotografie w znakomity sposób ukazują ubogi i prosty świat beskidzkich dzieci. W Krzywej i Jasionce wnętrza rodzinnych domów jeszcze zdobią makatki z jeleniem i z Panem Jezusem, rodzinne ołtarzyki, kolorowane fotografie, pamiątki z komunii, sportowe trofea, papież pod paprotką, lodówki oklejone naklejkami. Obiekty dumy to także odtwarzacz kompaktowy i wielka maskotka na kanapie nakrytej kocem, a nawet całe rzędy miśków i piesków. We wnętrzach są ludzie najbliżsi, rodzice, rodzeństwo. Świetne jest zdjęcie Łukasza Kicwaka (14 lat) ukazujące mężczyznę odwróconego tyłem, którego młode ciało kontrastuje z obskurnym wnętrzem łazienki pokrytej obłażącą farbą. Jak w lustrze widzimy w zdjęciach małych fotografów ich życie codzienne: rąbanie drewna, obieranie ziemniaków, zbijanie betonu, koszenie, matkę całującą dziecko, całującą się parę, śpiących, po weselu i przy drodze, pijących przed sklepem.
Dochód ze sprzedaży albumu "Świat. Fotografie dzieci z Jasionki i Krzywej" z towarzyszącym mu esejem Andrzeja Stasiuka zostanie przeznaczony na stworzenie funduszu stypendialnego dla małych mieszkańców tych miejscowości.