adres: ul. Wiślna 12, 31-007 Kraków
tel: (0-12) 422 25 18, 422 23 11
fax: (0-12) 421-67-31
e-mail: redakcja@tygodnik.com.pl
REDAKCJA ARCHIWUM PROMOCJA REKLAMA PRENUMERATA
 
Główna strona



  ARCHIWUM TEMATÓW MIESIĄCA



ARCHIWUM FELIETONÓW

DODATKI TEMATYCZNE

UNIA DLA CIEBIE

KSIĄŻKI W TYGODNIKU

FILM W TYGODNIKU

JAZZ W TYGODNIKU

APOKRYF

KONTRAPUNKT


Projekt, wykonanie, obsługa:
Verbanet
Kalendarium historii
„Tygodnika Powszechnego”

do 1956 | 1956-1960 | 1961-1965 | 1966-1980 | Co było potem?

1945

 Numer pierwszy ukazał się z datą 24 marca; liczył sobie 4 strony formatu 47/32 cm i kosztował 3 złote. W stopce czytamy, że wydawcą jest Kuria Xiążęco-Metropolitalna Krakowska, redakcja mieści się przy Franciszkańskiej 3, a pismo redaguje Komitet. „Komitet” składał się zrazu z ks. Jana Piwowarczyka, Jerzego Turowicza i– krótko – Konstantego Turowskiego oraz Marii Czapskiej. Wkrótce dojdą inni: Zofia Starowieyska-Morstinowa, Stefan Kisielewski, Antoni Gołubiew, Paweł Jasienica (do aresztowania w 1948), także Stanisław Stomma i Hanna Malewska, od następnego roku redagujący bratni „Znak”, później Józefa Golmont (Hennelowa), Jacek Woźniakowski, Józef Marian Święcicki, ks. Andrzej Bardecki, który w 1951 zastąpi ks. Piwowarczyka, a niedługo przed zamknięciem pisma w r. 1953–Jan Józef Szczepański, Zygmunt Kubiak i Zbigniew Herbert.

Pod winietą błogosławieństwo pasterskie Metropolity Krakowskiego Adama Stefana Sapiehy, poniżej ks. Jan Piwowarczyk w artykule „Ku katolickiej Polsce” pisze: „Jeśli jest jaki etyczny sens państwa, to tylko ten, by umożliwiało pełny rozwój ludzkiej osobie”. W numerze m.in. teksty Stanisława Kutrzeby, Artura Górskiego, Władysława Konopczyńskiego, Marii Morstin-Górskiej, Jerzego Zagórskiego, Juliusza Osterwy. „Największą może rewelacją podziemnego życia literackiego była poezja Krzysztofa Baczyńskiego” – komentarz po wierszu „Z wiatrem”.

 „Europa spojrzy za siebie, obejmie jednym spojrzeniem ruiny setek miast i szeroko rozlane morze krwi i cierpienia i zapyta o sens tak straszliwej hekatomby. (...) Żeby zniszczyć faszyzm (...) trzeba sięgnąć do jego najgłębszych korzeni. Tylko na tej drodze można uzdrowić organizm Europy. Europa, Europa. Cóż jest Europa?” – pyta Jerzy Turowicz („Drogi do Europy”, nr 3, 8 kwietnia).

 K. I. Gałczyński „ Pieśń o żołnierzach z Westerplatte” (nr 4, 15 kwietnia).

 Stefan Kisielewski debiutuje na tych łamach „Życiem muzycznym Krakowa”, a Tadeusz Kudliński – recenzent teatralny „Tygodnika” do aresztowania w 1949 r. - pisze o otwarciu Teatru Rapsodycznego (nr 6).

 Komentarz redakcyjny „ Koniec Trzeciej Rzeszy”: „miejmy nadzieję, że społeczeństwa wrócą do pojęć moralnych i na nich oprą budowę życia międzynarodowego” (nr 7).

 Kisielewski polemizuje z Wyką, Kottem i „Odrodzeniem”, pod tekstem nota: „Redakcja nie podziela wszystkich poglądów autora”. Szable skrzyżowano na okoliczność autentyzmu i realizmu w literaturze (nr 9).

 Maria Czapska wspomina Korczaka, którego w 1941 odwiedziła w warszawskim getcie. Hanna Malewska rozpoczyna publikować felieton „Dziś” (nr 15, 1 lipca). Od tegoż numeru cena egzemplarza wynosi 5 zł, za to stron już 6.

 Ciąg dalszy dyskusji o realizmie. Kisielewski: „Należy nawrócić dyskusję do pewnych zasadniczych żródeł: do klasycznych prawd estetyki (...) Ciekawych odsyłam do teorii „czystej formy” i „dreszczu metafizycznego” sformułowanej przez Witkacego”. Helena Blumówna (recenzentka plastyczna „TP”): „Na pewno więc nie błądzą ci młodzi, którzy sobie Picassa obrali za patrona...” – czyli Kantor, Brzozowski i inni, prezentujący swe prace na „Wystawie młodych plastyków” (nr 17, 15 lipca). Bolesław Olszewicz rozpoczyna publikować „Listę strat kultury polskiej 1939–1945”. W rubryce „Nowe książki” recenzja z „Zagadnienia celowości prawa” Romana Szydłowskiego (szefa krakowskiej cenzury). Szydłowski uważa, że celem prawa jest „doskonalenie się ludzkości i postęp (...) by ludziom było coraz lepiej i by byli coraz lepsi”.

 Komentarz redakcyjny „ Rocznica Powstania Warszawskiego”: „Uczciwość w myśleniu każe rozróżnić dwie strony powstania: polityczną i wojskową. Nie znamy całości politycznych warunków powstania (...) Dlatego sąd... należy do czasu zawiesić. Inaczej jest z powstaniem warszawskim jako zbrojnym czynem ludności stolicy (...) Naród, który drożej niż życie, niż szczęśliwość osobistą członków ceni sobie niezależność zewnętrzną i wolność wewnętrzną, wyjdzie zwycięsko ze wszystkich trudności, bo się przed nimi nie ugnie.” Ewy Szumańskiej „Szkice z powstania”: Hanna Malewska: „Zginęli najlepsi (...) musimy ich zastąpić, jeśli nie dorównać” (nr 19, 29 lipca – już ośmiostronicowy). Wkrótce Kisiel w „Porachunkach narodowych” oceni Powstanie krytycznie.

 Stefan Kisielewski „ Sandauerem w opałach” rozpoczyna cykl „Pod włos”. Wojenne wiersze Jasnorzewskiej-Pawlikowskiej (nr 20). Felietonem „Końskie okulary” debiutuje Kornik, czyli Jacek Woźniakowski (nr 21).

 Jarosław Iwaszkiewicz „Plejady” (nr 23); wojenne wiersze Iłłakowiczówny, Lechonia, Balińskiego, Broniewskiego i Łobodowskiego (nr 25, 9 września).

 Ksawerego Pruszyńskiego „Spotkanie norweskie”; wiersze Anny Świrszczyńskiej (nr 28); wiersze Antoniego Słonimskiego (nr 29, 7 października).

 Numer 30 (14 października); w stopce pojawia się informacja – Redaktor: Jerzy Turowicz.

 Ks. Jan Piwowarczyk rozpoczyna cykl analiz marksizmu. Antoni Gołubiew publikuje fragment „Bolesława Chrobrego” (nr 31). Jerzy Rayski przedstawia „Historię bomby atomowej”; zrzucenia bomby atomowej na Hiroszimę redakcja przedtem nie zauważyła... (nr 33). Przemysław Mroczkowski pisze o kard. Newmanie i ruchu oksfordzkim (nr 36, 25 października).

 Numer gwiazdkowy, a w nim rozważania ks. Konstantego Michalskiego, wiersze Baczyńskiego i Borowskiego, „Godzina śródziemnomorska” Parandowskiego (nr 40).

 

1946

 „Gałczyński żyje!” – mimo że pożegnano już „Poetę z Bożej łaski”. Tadeusz Kudliński rozmawia z Ludwikiem Solskim (nr 2, 13 stycznia).

 Edmund Osmańczyk – wtedy częsty gość na łamach „TP” – rozpoczyna cykl o „Niemcach w roku 1945”, Władysław Konopczyński wspomina śp. Stanisława Kutrzebę (nr 3, 20 stycznia).

 Hanna Malewska zauważa, że Goebbels nie zasiadł wprawdzie na ławie oskarżonych w Norymberdze, „ale straszliwe doświadczenia ostatnich lat powinny wpoić w nas ostrożność w stosunku do w s z e l k i e j propagandy” (nr 9, 3 marca).

 W numerze kościuszkowskim ( 12, 24 marca) debiutują na tych łamach Paweł Jasienica i Stefan Kieniewicz.

 Pierwsza rocznica pisma, która zbiega się z prima aprilisem. Jan Piess o „TP”: „chce wrócić do ciemnoty i obskurantyzmu średniowiecza (...) zwalcza postulat oświaty wśród ludu (... ) propaguje natomiast powrót do pańszczyzny, kurnych chat, niewolnictwa kobiety”. Zagórski w „Poezji wielkiego niepokoju” recenzuje „Ocalenie” Miłosza (nr 16, 21 kwietnia).

 Wiersze Jana Twardowskiego; List do Redakcji przysyła czytelnik Władysław Bartoszewski (nr 17). Jan Józef Szczepański portretuje Gandhiego („„Święty” przeciw imperium”) (nr 20, 19 maja).

 Pisząc o „głosowaniu ludowym” w sprawie Senatu, ustroju gospodarczego i Ziem Zachodnich redakcja przypomina, „że każdy katolik spełniając swój obowiązek obywatelski, winien głosować z pełnym poczuciem odpowiedzialności i zgodnie ze swoim katolickim sumieniem” (nr 26, 30 czerwca).

 Oświadczenie Redakcji potępiające pogrom kielecki, który w numerze następnym nazwany zostanie „nie­obliczalną klęską moralną” (nr 29, 21 lipca).

 „Gdy już nie możecie wytrzymać – pokażcie im język”, poucza Kisiel redaktorów „TP”. „Oni” to „Kuźnica” i „Odrodzenie” ( nr 36, 8 września).

 Ks. Piwowarczyk o „ Wyroku w Norymberdze” (nr 41, 13 października). „TP” ma już stron 12!

 Stanisław Lem debiutuje opowiadaniem „Obcy” (nr 43). Helena Blumówna recenzuje „Wystawę Młodych Plastyków”. Tekstowi towarzyszy reprodukcja „Koników” Jaremianki, która wzbudzi zastrzeżenia w Kurii (nr 44, 3 listopada).

 „Już wkrótce! już wkrótce! Ukaże się powieść Stefana Kisielewskiego (Kisiela) „Sprzysiężenie” (nr 46, 17 listopada).

 Gustaw Morcinek wraca do kraju, pisze o Ojcu Kolbe. Ostatni tekst zmarłego w październiku ks. Władysława Korniłowicza (nr 48, 1 grudnia).

 „Naród polski, a jego młode pokolenie w szczególności przejawia specyficzny stosunek do wszelkiej oficjalnej propagandy. (...) rezultaty propagandy politycznej pozostają u nas w stosunku odwrotnie proporcjonalnym do jej nasilenia i krzykliwości” – pisze Jasienica na marginesie rozważań o konspiracji wśród młodzieży szkolnej (nr 50, 15 grudnia).

 

1947

 Gołubiew o „ Sprzysiężeniu”: „Kisielewski odciął się programowo od dwu źródeł wartości: od Boga i od natury (...) Kisielewski poświęca sprawom seksualnym wiele stron swej powieści, a jego opisy przygód Zygmunta, perwersyjnych pieszczot z Tamarą, obrzydliwego włóczenia się od jednego domu publicznego do drugiego robią wrażenie wyjątkowo przykre (...) ze względów społecznych książka jest zdecydowanie szkodliwa” (nr 2, 12 stycznia).

 „Obowiązki katolików nie ograniczają się do biernego odbierania rozkazów hierarchii. Ostatni Papieże podjęli stare hasło – praw dla ludzi świeckich w Kościele. Nie kler stanowi Kościół. Stanowią go razem z nimi wierni” – z „ Wierności wobec Kościoła” ks. Piwowarczyka (nr 4, 26 stycznia).

 J.J Szczepański publikuje okupacyjne opowiadanie „Buty”, które wywoła prawdziwą burzę (nr 6, 9 lutego).

 Setny numer podsumowuje ks. Piwowarczyk. „Ułaskawienie” Kisiela, który wraca na razie z felietonami muzycznymi (nr 12, 23 marca).

 Andrzej Bobkowski – późniejszy autor „Szkiców piórkiem” – zamieszcza prozę, zaś Lem – wiersze (nr 19, 11 maja). O Monte Cassino w rocznicę bitwy pisze Melchior Wańkowicz (nr 22, 1 czerwca).

 Zmarł Juliusz Osterwa; piszą o nim m.in. ks. Konstanty Michalski, Jerzy Zawieyski, Tadeusz Kudliński, Mieczysław Kotlarczyk.

 „Nienawidzę totalizmu i za to także, że nauczył mnie nienawiści” – tak rozpoczyna się esej zmarłego podczas wojny we Francji Bolesława Micińskiego „O nienawiści, okrucieństwie i abstrakcji”. O akcji oszczędzania papieru, skutkiem której zmniejsza się objętość pisma, pisze jt. To „wyraźne pokrzywdzenie „Tygodnika”, tym dziwniejsze, że nie dotyka ono innych pism” (nr 30, 27 lipca).

 Roman Ingarden składa hołd zmarłemu niedawno filozofowi, ks. Konstantemu Michalskiemu (nr 34); o jego dokonaniach naukowych napisze ks. Kazimierz Kłósak (nr 44).

 Współpracę z „TP” rozpoczyna Roman Brandstaetter (nr 39, 28 września).

 Tadeusz Borowski zaatakował Zofię Kossak za jej lagrowe wspomnienia. Jasienica wziął w obronę pisarkę, ale w „Spowiedzi udręczonych” ujmuje się z kolei za Borowskim, oskarżanym o cynizm i amoralność (nr 40 z 5 października). Debiutuje jako krytyk Jerzy Kwiatkowski (nr 42).

 „Nie jest zadaniem państwa tworzenie nowej kultury (...) zadaniem państwa według koncepcji personalistycznej jest stworzenie możliwie najlepszych warunków dla rozwoju kultury” – Jerzy Turowicz w polemice z Żółkiewskim (nr 46, 16 listopada).

 Ks. Piwowarczyk: „ Z czterech możliwych rozwiązań tego problemu: supremacja Państwa nad Kościołem, supremacja Kościoła nad Państwem, stan walki i stan współpracy – Kościół zawsze głosił czwarte, jako jedynie sprawiedliwe i pomyślne rozwiązanie” (nr 47, 23 listopada).

 

1948

 Kisiel: „Oby był (nowy rok) nie gorszy od poprzedniego. Więcej nie wymagajmy – bądżmyż realistami”. Tadeusz Chrzanowski debiutuje jako poeta (nr 1, 4 stycznia).

 Stomma o procesie zbrodniarzy oświęcimskich, który odbył się w Krakowie: „Kary surowe są aż nadto uzasadnione (...) Chodzi jednak o zachowanie, o ocalenie zasadniczej roli procesu, jako aktu wielkiej terapii społecznej, o skali międzynarodowej” (nr 3, 18 stycznia).

 Antoni Gołubiew o wojennym „zarażeniu śmiercią”; początek wielkiej dyskusji (nr 4, 25 stycznia).

 W setną rocznicę Manifestu Komunistycznego ks. Piwowarczyk pyta: „Czy stoimy wobec zwycięstwa marksizmu w świecie, jak grzmią prorocy pewnych kół? Sądzę, że – nie (...) Bo Historia nie jest sylogizmem ani działaniem matematycznym. Jest życie, a na życie składają się decyzje woli ludzkiej, która jest wolna” (nr 10, 7 marca).

 Julien Benda, autor „ Zdrady klerków”, odwiedził Polskę. W rozmowie ze Starowieyską-Morstinową mówi: „Sartre, Camus, surrealiści, egzystencjaliści – to wszystko nawet oburzenia nie warte (...) Maritain jeszcze gorszy od Bergsona”. „Dużośmy się jednak od niego nauczyli” – wtrąca Hanna Malewska. „Na wystawach pustki, nawet kiedy deszcz pada” – stwierdza Jacek Woźniakowski i wszczyna debatę pod hasłem: „Co się dzieje z malarstwem?” (nr 13–14, 28 marca–4 kwietnia).

 J. J. Szczepański rozpoczyna działalność jako krytyk filmowy recenzją z „Ostatniego etapu” Wandy Jakubowskiej (nr 18). Jako Ali prowadzić też będzie rubrykę porad literackich.

 Kisielewski próbuje w „Idei i wizji” podsumować powojenną literaturę. O Miłoszu: „porzucił właściwy sobie metaforyczno-wizjonerski język poetycki i posłużył się czymś w rodzaju łatwo wierszowanej, „poetyzowanej” prozy (”Traktat moralny”). Rezultat poetycki może być wątpliwy, za to rezultat umysłowy, merytoryczny – niewątpliwy” (nr 24, 13 czerwca).

 „Izraelowi, bratu naszemu... braterstwo” – Jerzy Zawieyski o powstaniu Państwa Izrael (nr 25, 20 czerwca).

 Stefan Swieżawski: „ Myśl chrześcijańska w obronie materii”. Roman Tomczyk debiutuje nowelą, wyróżnioną w konkursie „Tygodnika”, a Jerzy Hordyński wierszem „Dzień milczący” (nr 27, 4 lipca).

 Stypendium im. Baczyńskiego ustanowione przez Matkę poety (w komitecie kwalifikacyjnym zasiadał m.in. Jerzy Turowicz) przyznano Tadeuszowi Różewiczowi (nr 31, 1 sierpnia).

 Seria artykułów o „ Ziemiach Odzyskanych” – Kisiela „reportaż antydziennikarski” pt. „Na zachodzie – zmiany” (nr 32, 8 sierpnia), Konstanty Turowski omawia wrocławską Wystawę Ziem Odzyskanych (nr 33, 15 sierpnia).

 Maria Winowska pisze o zmarłym Georgesie Bernanosie (nr 35, 29 sierpnia).

 Debiut ks. Andrzeja Bardeckiego – artykuł o duszpasterzach polskich działających w III Rzeszy i powojennych Niemczech (nr 38, 26 września).

 Redakcja oświadcza: „ W związku z pochodzącymi z zagranicznych żródeł (radio, prasa) wiadomościami na temat zamknięcia „TP” i aresztowania jego współpracowników donosimy, że informacje dotyczące „TP” są fałszywe. „TP” nie jest ani nie był zamknięty, a wszyscy członkowie jego redakcji, wraz z wymienionymi imiennie ks. Janem Piwowarczykiem, Pawłem Jasienicą i Stefanem Kisielewskim przebywają na wolności”. Komunikat wiąże się niewątpliwie z zamknięciem „Tygodnika Warszawskiego” i aresztowaniem jego redaktorów (nr 39, 26 września).

 Henryk Dembiński pisze o „Prawach człowieka jako problemie międzynarodowym”, Wańkowicz rozpoczyna druk fragmentów „Ziela na kraterze”, Włodzimierz Maciąg debiutuje jako recenzent. W „Przeglądzie prasy” czytamy: „Publicystyka obozu marksistowskiego stała w os-tatnich tygodniach w dalszym ciągu pod znakiem wyprostowywania linii ideologicznych, zgodnie z tendencjami, które się tak ostro uwypukliły i w życiu partyjnym” (nr 41, 10 października).

 Zmarł Prymas Polski, kard. August Hlond; wkrótce ukaże się specjalny numer poświęcony Kardynałowi.

 Prezentacja kultury rosyjskiej: utwory Gorkiego, Błoka, Aleksandra Twardowskiego. Czesław Zgorzelski: „Wśród „przyjaciół Moskali””(nr 44, 31 października).

 List Pasterski Episkopatu Polski: „Pragniemy przestrzec Was, kochani Bracia i Siostry, przed nastrojem smutku, przed myślami rozpaczliwymi, przed nierozważnymi czynami (...) Niech nikt się nie da sprowokować do nierozsądnych kroków przez ciemne elementy, które chciałyby osłabić żywotność narodu” (nr 45, 7 listopada).

 

 1949

 Nowym Prymasem Polski zostaje dotychczasowy biskup lubelski, ks. Stefan Wyszyński. Jego osobę w dwusetnym numerze przybliża ks. Piwowarczyk (nr 2, 16 stycznia).

 „Konsekwencją ustroju, w którym żyjemy w Polsce – pisze Turowicz w „Kulturze i polityce” – jest upolitycznienie całego życia. (...) Natomiast – powtarzamy – nie należy do polityki treść kultury”. Ks. Piwowarczyk zastanawia się, co znaczy rozdział Kościoła od Państwa, o którym mówiono na kongresie PZPR (nr 3, 23 stycznia).

 Leopold Tyrmand debiutuje opowiadaniem „Kajaluk” (nr 6, 13 lutego).

 „Nie pojechałem na Zjazd Literatów do Szczecina, bo nie lubię gadać do lampy” wyznaje Kisiel w „Felietonie megalomańskim”. Pojechał natomiast Turowicz: „Atak ze strony lewicy jest tym razem dużo ostrzejszy (wyrażny postulat socjalistycznego realizmu), na odcinku literatury katolickiej (której w istocie nie ma – teza ataku), wreszcie na odcinku katolickim, pozaliterackim (katolicyzm wyłącznie postawą polityczną, antydemokratyczną) (...) Pisarze katoliccy nie mogą przyjąć postulatu realizmu socjalistycznego” (nr 7, 20 lutego).

 Debiutuje w „TP” ks. Karol Wojtyła; w artykule „Mission de France” pisze o francuskim katolicyzmie i księżach robotnikach (nr 9, 6 marca).

 Starowieyska-Morstinowa: Zdumiewające jest pytanie, stawiane u nas wszystkim razem i każdemu po kolei: pokój czy wojna (...) jeżeli istnieją tacy, którzy właśnie wojnę uważają za najskuteczniejszy sposób poprawienia tego wszystkiego, co im się nie podoba, to należałoby sobie życzyć, aby trochę głębiej nad tymi sprawami podumali” („Pax”, nr 14, 10 kwietnia).

 23 czerwca zmarł Henryk Dembiński, prof. prawa na KUL, współpracownik „TP”.

 Nagrody Episkopatu, wśród laureatów współpracownicy i autorzy „Tygodnika”: ks. Piwowarczyk, Zawieyski, Wojciech Bąk, Konrad Górski. „Kuźnica” skwituje to wydarzenie jako zamykanie się katolików w getcie (nr 17, 1 maja). W rubryce „Z dnia” czytamy, że podczas ogólnopolskiego Zjazdu Plastyków „referenci postawili tak pod adresem plastyków, jak i szkolnictwa artystycznego ostre żądania związania sztuki z życiem, eliminacji formalizmu i przejścia na pozycje socjalistycznego realizmu”. Podobnie brzmi relacja ze zjazdu dramatopisarzy (nr 27, 10 lipca).

 „Było „ Pod włos”, teraz będzie „Łopatą do głowy”. Co oznacza ta zmiana? Przede wszystkim obniżenie lotu – głowa bowiem znajduje się pod włosami. Po drugie – ugięcie się przed koniecznością i faktami: włosów jest w Polsce coraz mniej, zaś głów otwartych, lecz pustych – sporo” – obwieszcza Kisiel (nr 29, 24 lipca).

 Maria Petry rozmawia z Paulem Claudelem, Hanna Malewska tłumaczy jego „Nowe poematy prozą” (nr 32, 14 sierpnia).

 Jasienica rozpoczyna nowy cykl reportaży – „Sól ziemi”. Józef Marian Święcicki radzi nie spuszczać z oka powieści kryminalnej, która pod piórem Agaty Christie zamienia się w obyczajowo–psychologiczną (nr 45, 13 listopada).

 Tadeusz Peiper o „ Kwestiach inscenizacyjnych w Widzeniu ks. Piotra” (nr 47, 27 listopada).

 

1950

 Recenzja z powieści Wilczka „Nr 16 produkuje” sygnowana J.G. – debiut Józefy Golmont (Hennelowej) (nr 2, 8 stycznia).

 Pięciolecie „ Tygodnika”. Kisiel podsumowuje jubileusz wierszem: „Jest Szczepański i Chrzanowski / Lem, Hussarski i Twardowski / Poetów zastęp niemały / I Turowicz zbaraniały / jeszcze Gawlik jest nieboże / I Sadowski w złym humorze / Fura ludzi, stwierdzić miło, / o których się wam nie śniło”. Janusz St. Pasierb pisze o Schweitzerze, Tadeusz Żychiewicz debiutuje głosem w dyskusji o sztuce religijnej (nr 13, 26 marca).

 W Komunikacie Episkopatu Polski w sprawie porozumienia między Kościołem a Państwem biskupi oświadczają m. in., że Kościół katolicki „nie da się oddzielić od wspólnych losów z Narodem”. Informacja z rubryki „Z dnia”: największy nakład po wojnie osiągnął „Pan Tadeusz” – 1,5 mln, tuż po nim „Krótki kurs historii WKP (b)” – 1,25 mln (nr 18, 30 kwietnia) .

 „Pieśń o blasku wody” Andrzeja Jawienia – czyli Karola Wojtyły (nr 19, 7 maja).

 Esejem poświęconym Grahamowi Greene'owi debiutuje w „TP” Zygmunt Kubiak (nr 32, 6 sierpnia).

 16 października zmarł Wacław Borowy, którego teksty wielokrotnie publikował TP.

 Wierszem dedykowanym Zawieyskiemu debiutuje w „TP” Zbigniew Herbert (nr 51-52, 17–24 grudnia).

 

1951

 Jan Józef Szczepański w reportażu z Nowej Huty pyta: „Jak będzie z dymem? Przecież wiadomo – huta musi dymić i kopcić” (nr 1 – 2, 7 – 14 stycznia).

 Tyrmand oddaje się „ Jazzowym swawolom” (nr 10, 11 marca). Polemizować z nim będzie Kisiel. Wacław Rola (Wacław Sadkowski) analizuje „Węgiel”, socrealistyczną powieść Ścibora-Rylskiego (nr 17, 29 kwietnia).

 Roman Ingarden wspomina Stanisława Ignacego Witkiewicza (nr 20, 20 maja).

 Zmarł Tadeusz Borowski. „Był naszym zdecydowanym przeciwnikiem ideowym – pisze J. T. – mimo to żegnamy go dziś z żalem” (nr 28, 15 lipca).

 Zmarł Kardynał Adam Stefan Sapieha. „Odszedł po nagrodę do Pana, Któremu wiernie służył. Zostanie, bo przemija postać człowieka, ale nie przemijają Jego czyny” – pisze ks. Piwowarczyk (nr 30, 29 lipca). Numer 46 w całości poświęcony będzie Księciu Metropolicie.

 Głosem w dyskusji o powieści katolickiej debiutuje Jerzy Patkiewicz – czyli Marek Skwarnicki (nr 49).

 „Od Ziemi Lubuskiej po Nysę” – rozmowa Jerzego Turowicza z Prymasem Stefanem Wyszyńskim (nr 50, 16 grudnia).

 

1952

 Numer pierwszy zajęty w połowie opowiadaniem zmarłego podczas wojny Karola Ludwika Konińskiego „Straszny czwartek w domu pastora”. Opowiadanie znakomite, ale dane niewątpliwie zamiast artykułów zdjętych przez cenzurę.

 Stomma i Turowicz w „ Eksperymencie polskim”: „Zagadnienie katolicyzm – marksizm mało nastręcza okazji do optymizmu” (nr 5, 3 lutego).

 Projekt nowej Konstytucji PRL. W komentarzu redakcja wyraża nadzieję „na możliwość pozytywnego ułożenia modus vivendi między Kościołem i państwem w krajach demokracji ludowej”. Fragment projektu: „Nadużywanie wolności słowa i wyznania dla celów godzących w interesy Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej jest karane” (nr 11, 16 marca).

 Numer w całości poświęcony Tatrom i Podhalu. Szalejąca cenzura sprawia, że od dłuższego czasu pojawiają się w „TP” teksty trochę nieoczekiwane. Szczepański pisze o żubrach na Turbaczu, a zamiast dyskusji o Kościele czy polityce rozpoczyna się „Dyskusja o turystyce” (nr 13, 30 marca).

 W numerze wielkanocnym artykuł Silvestra (czyli s. Teresy Landy z Lasek) o Jerzym Liebercie; Jan Drukarz pisze o Edycie Stein.

 „Mamy przed sobą książkę z wyraźnym śladem lwiego pazura” – pisze Starowieyska-Morstinowa o „Astronautach” Lema (nr 22, 1 czerwca).

 Numer poświęcony „ Ziemiom Odzyskanym”. Głos zabierają m.in. Woźniakowski, Stomma, Gawlik i Tyrmand (nr 29, 20 lipca).

 „Nic co polskie nie jest nam obojętne” – to tytuł redakcyjnego oświadczenia nt. nadchodzących wyborów, bieżącej sytuacji politycznej i postawy wobec niej katolików (nr 38, 21 września).

 Rozważania ks. Karola Wojtyły o „Instynkcie, miłości, małżeństwie”, inspirowane lekturą Maxa Schelera. W numerze również poemat Andrzeja Jawienia „Myśl jest przestrzenią dziwną” (nr 42, 19 października).

 Malewska w „Uwagach”: „Jednym z wielkich, życiodajnych paradoksów chrześcijaństwa jest połączenie niezłomności i niezmienności zasad z największym dostępnym nam po ludzku wyrozumieniem poszczególnych ludzi” (nr 44, 2 listopada).

 „Cztery setki? & ndash; spytacie. – Czego – wódki, papierosów, złotych? – Nie moi drodzy! Cztery setki numerów „Tygodnika Powszechnego”” – pisze Kisiel w jubileuszowym felietonie. Ale najważniejszy w numerze jest „List Prymasa Polski do redakcji „Tygodnika Powszechnego”, w którym czytamy: „Miarę radości i zasługi trzeba dziś określać nie tyle przez czas i cyfrę, ile raczej przez wkład serca i oddania sprawie, przez uczucie miłości do dzieła, przez ducha poświęcenia, przez pokonane trudności”. Po raz ostatni pojawia się polemiczna rubryka Bez ogródek (nr 46, 16 listopada).

 Ojciec Święty wyniósł ks. abpa Wyszyńskiego do godności kardynalskiej (nr 50, 14 grudnia).

 Z oświadczenia Episkopatu „Jak doniosła Polska Agencja Prasowa, zostały ujawnione w kurii krakowskiej wykroczenia przeciwko obowiązującym przepisom walutowym, i toczy się śledztwo o udział niektórych pracowników kurii w działalności wrogiej interesom Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej” (nr 51–52, 21–28 grudnia).

 

1953

 W numerze 3 recenzją z książki Lichniaka o Liebercie debiutuje Bronisław Mamoń. Pomiędzy numerami czwartym i piątym trzytygodniowa przerwa, podczas której negocjowano z władzami kształt redakcyjnego oświadczenia „Po procesie krakowskim” (ukazało się w nrze 5).

 W numerze 6 raz jeszcze ks. Karol Wojtyła („Religijne przeżywanie czystości”). W numerze 8 i ostatnim, datowanym 8 marca, rozważania Zofii Starowieyskiej-Morstinowej nad Bożą Opatrznością, a także m.in. wiersz Herberta „Arijon”.

 Zamknięcie pisma z powodu odmowy opublikowania nekrologu Stalina. Od 10 lipca 1953 do jesieni 1956 ukazywać się będzie „Tygodnik” paxowski, pod identyczną winietą i zachowujący ciągłość numeracji prawowitego „Tygodnika Powszechnego”.


do 1956 | 1956-1960 | 1961-1965 | 1966-1980 | Co było potem?


 

  

Mapa serwisu


WYDARZENIA

Dni Tischnerowskie

Cztery strony nieba



Esej roku 2002
według
„Res Publiki Nowej”

Jacek Sempoliński Zwątpienie



Historia pisma

Ludzie Tygodnika


Jerzy Turowicz
Jerzy Turowicz
1912-1999



Archiwum
Jerzego Turowicza


Wydawca

Fundacja TP



Medal sw.Jerzego


Medal Św. Jerzego



Archiwum | Redakcja | Prenumerata | Reklama | Ludzie Tygodnika | Archiwum felietonów | Historia pisma
Archiwum Jerzego Turowicza | Unia dla Ciebie | Książki w Tygodniku | Film w Tygodniku |
Jazz w Tygodniku | Apokryf | Kontrapunkt

© 2000 Tygodnik Powszechny